Περισσότερες Δημοσιεύσεις

Legal Briefings

PDF PDF Version

Το Domain στην Ευρωπαική Πολιτική Δικονομία : Μαθήματα απο το ΔΕΚ

Αν και οι περισσότερες υποθέσεις που αφορούν το δίκαιο του καταναλωτή δεν καταλήγουν στις αίθουσες των δικαστηρίων (κυρίως λόγω της δυσαναλογίας μεταξύ του ύψους της διαφοράς και των δικαστικών εξόδων) μπορούν να παρουσιάσουν τεράστιο νομικό ενδιαφέρον όχι μόνο για τους καταναλωτές αλλά και για κάθε επιχειρηματία που ασκεί ηλεκτρονικό εμπόριο.

Το briefing δεν αφορά μόνο τους επιχειρηματίες - εμπόρους που προμηθεύουν με τα προϊόντα τους την αγορά αλλά και αυτούς στους οποίους θα μπορούσε να εφαρμοστεί το δίκαιο του καταναλωτή. Στους εμπόρους δηλαδή που ενεργούν ως τελικοί αποδέκτες ενός προϊόντος.

Είναι γνωστό ότι στις εμπορικές διαφορές εκτός από το κόστος και τον χρόνο που απαιτείται για την επίλυση τους, το δικαστήριο που θα επιληφθεί για την επίλυσή τους έχει τεράστια επίδραση στην καθημερινότητα μιας επιχείρησης. Ειδικά όταν πρόκειται για διαφορά που προκύπτει από την άσκηση του διεθνούς εμπορίου (και κυρίως αν αυτό ασκείται από το ιντερνετ).

Ο σκοπός του παρόντος legal briefing είναι να ενημερώσει τους επιχειρηματίες με παρουσία στο διαδίκτυο είτε αυτοί ενεργούν ως προμηθευτές είτε ως οι τελικοί αποδέκτες ενός προϊόντος, ανεξάρτητα από το ευρωπαϊκό κράτος που επέλεξαν να ασκήσουν την δραστηριότητά τους, σε ζητήματα διεθνούς δικαιοδοσίας.

Οι μεν πρώτοι (προμηθευτές) προσαρμόζοντας την ιστοσελίδα τους μπορούν να προστατευθούν μερικώς από τυχόν αγωγές σε ξένα κράτη μέλη ενώ οι δεύτεροι (έμποροι που ενεργούν ως τελικοί αποδέκτες ενός προϊόντος) μπορούν να ελέγχουν το κατά πόσο θα μπορέσουν να ενάγουν στα δικαστήρια της χώρας τους σε περίπτωση που επιλέξουν να προμηθευτούν το προϊόν από μια συγκεκριμένη ξένη επιχείρηση.

Για τους σκοπούς του παρόντος briefing, η συζήτηση επικεντρώνεται στις καταναλωτικές συμβάσεις που συνάπτονται στην ΕΕ και όχι σε καταναλωτικές συμβάσεις που συνάπτονται με εξωκοινοτικές επιχειρήσεις, όπως πχ επιχειρήσεις με έδρα την Αμερική.

Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων στις υποθέσεις C-144/09 και C-585-08, οι οποίες συνεκδικάστηκαν λόγω ομοιοτήτων, εκδίδοντας μια νομικά καινοτόμα απόφαση, δημιούργησε δικαστικό προηγούμενο στο ζήτημα της διεθνούς δικαιοδοσίας στις καταναλωτικές συμβάσεις.

Πολλοί νομικοί του εξωτερικού υποστηρίζουν ότι η παραπάνω απόφαση αποτελεί παρέκκλιση από τον κανονισμό των Βρυξελών (44/2001) αλλά και τον κανονισμό της Ρώμης (593/08), για τον μεν πρώτο ως προς την Διεθνή Δικαιοδοσία, για τον δε Δεύτερο ως προς το ισχύον δίκαιο στις καταναλωτικές συμβάσεις.

Στην πραγματικότητα όμως δεν πρόκειται περί παρεκκλίσεως αλλά περί διεύρυνσης του δικαίου του ηλεκτρονικού εμπορίου σε έναν συνεχώς αναπτυσσόμενο κλάδο που αναπτύσσεται ραγδαία όχι μονό σε εθνική αλλά σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο κανονισμός των Βρυξελλών παρέχει το δικαίωμα στον καταναλωτή να ενάγει και στο δικαστήριο της κατοικίας του (συντρέχουσα διεθνής δικαιοδοσία) ενώ υποχρεώνει την επιχείρηση να ενάγει τον καταναλωτή στο δικαστήριο της κατοικίας του (αποκλειστική διεθνής δικαιοδοσία). Παράλληλα προβλέπει ότι παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας μόνο μετά τη γέννηση της διαφοράς μπορεί να γίνει.

Για να εφαρμοστούν όμως οι διατάξεις αυτές, αν η σύμβαση δεν αφορά σύμβαση που το τίμημα εξοφλείται με δόσεις ή σύμβαση που αφορά δάνειο, θα πρέπει ο αντισυμβαλλόμενος είτε, να ασκεί εμπορικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες στο έδαφος του κράτους μέλους κατοικίας του καταναλωτή ή να κατευθύνει με οποιοδήποτε μέσο τέτοιου είδους δραστηριότητες σ' αυτό το κράτος μέλος ή σε διάφορα κράτη, συμπεριλαμβανομένου του εν λόγω κράτους μέλους και η σύμβαση που καταρτίστηκε μεταξύ της επιχείρησης και του καταναλωτή να εμπίπτει στο πεδίο των εν λόγω δραστηριοτήτων

Μετά την έκδοση των παραπάνω αποφάσεων του ΔΕΚ, η νομική ανάλυση σε ζητήματα διεθνούς δικαιοδοσίας σε υποθέσεις καταναλωτικών συμβάσεων, θα πρέπει πλέον να επικεντρώνεται στο αν μια επιχείρηση που έχει την έδρα της σε άλλο κράτος μέλος από αυτό που έχει την κατοικία του ο καταναλωτής κατευθύνει της δραστηριότητες της στο κράτος μέλος του τελευταίου.

Έτσι για παράδειγμα αν έλληνας καταναλωτής αγοράσει ένα προϊόν από ένα ηλεκτρονικό κατάστημα που βρίσκεται στην Γαλλία, το αν αυτός θα μπορεί να ασκήσει τις όποιες αξιώσεις του κατά της εταιρίας στην Ελλάδα εξαρτάται από το κατά πόσο η «Γαλλική» επιχείρηση κατεύθυνε τις δραστηριότητες της στην Ελλάδα.

Σε τι όμως συνίσταται η κατεύθυνση των δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης; Το δικαστήριο των ευρωπαϊκών κοινοτήτων στην απόφαση που εξέδωσε για τις παραπάνω υποθέσεις δημιούργησε ένα νομικό τεστ που θα πρέπει να ακολουθείται από τα εσωτερικά δικαστήρια όταν αυτά κρίνουν το κατά πόσον έχουν διεθνή δικαιοδοσία. Έτσι πλέον κάθε υπόθεση θα κρίνεται με βάση τα δικά της πραγματικά περιστατικά και τα ακόλουθα θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:

  1. Το κατά πόσο ο έμπορος παρέχει διεθνή κωδικό κλήσης στην ιστοσελίδα του. Μια απλή διεύθυνση και τηλέφωνο δεν είναι αρκετά για την ικανοποίηση αυτής της προϋπόθεσης. Η ύπαρξη του διεθνούς κωδικού κλήσεως αποτελεί ένδειξη ότι ο έμπορος επιθυμεί να δεχθεί διεθνείς παραγγελίες.

  1. Το κατά πόσο η ιστοσελίδα του εμπόρου έχει σχεδιαστεί με τρόπο ώστε να προσελκύει ξένους αγοραστές. Κατά πόσον έχουν τοποθετηθεί πρόσθετες λειτουργίες όπως χάρτες, κριτικές από ξένους πελάτες κλπ.

  1. Αν η ιστοσελίδα του προμηθευτή είναι προσιτή σε περισσότερες γλώσσες ή επιτρέπει την αγορά προϊόντων με ξένο νόμισμα

  1. Το αν ο προμηθευτής χρησιμοποιεί τοπικό domain (πχ. .gr , .co.uk) ή διεθνές (.com , .eu)

  1. Το κατά πόσον η ηλεκτρονική διαφήμιση επικεντρώνεται σε χρήστες άλλων χωρών.

Εξετάζοντας τις παραπάνω προϋποθέσεις φαίνεται σχετικά εύκολο να αποδειχθεί η ύπαρξη ή η μη ύπαρξη διεθνούς δικαιοδοσίας σε καταναλωτικές υποθέσεις. Για μια αμιγώς τοπική επιχείρηση δεν θα μπορέσει να αποδειχθεί η ύπαρξη διεθνούς δικαιοδοσίας στο κράτος μέλος του αγοραστή, ανεξάρτητα από το αν ξένος καταναλωτής αγόρασε ένα προϊόν ή δέχθηκε μια υπηρεσία. Όμως οι επιχειρήσεις που επιχειρούν να μοχλεύσουν το διεθνές πεδίο του διαδικτύου μέσω διαφημιστικών πρακτικών που κατευθύνονται σε άλλες χώρες μπορούν να βρουν τον εαυτό τους να ενάγεται σε μια χώρα του εξωτερικού.

 

Διονυσιος Πανταζής

Δικηγόρος μέλος των δικηγορικών συλλόγων Αθηνών και Αγγλίας και Ουαλίας

This information is intended as a general overview of the subject dealt with. This information is not intended to be, and should not be used as, a substitute for taking legal advice in any specific situation. Neither the author, nor the law firm is responsible for any actions taken or not taken on the basis of this information.

Leoforos Aleksandras 57, Athens Greece - Tel: 210 2717137 - Fax: 210 2718481